Hoe voorkom je dat paarden aan de schors van bomen in de weide vreten?

Je loopt de wei in en ziet het meteen: die ene oude eik heeft aan de onderkant een kale plek. De schors is eraf gebeten, de bast opengekrabd en de wortels liggen half bloot.

Paarden zijn van nature nieuwsgierig en bijten soms aan bomen, maar dit is een serieus probleem. Het beschadigt de boom én het is gevaarlijk voor je paard. Glasachtige splinters, schimmels en insecten die in de wond kruipen; het levert niets goeds op.

Gelukkig kun je dit makkelijk voorkomen met een paar slimme maatregelen. Ik leg je stap voor stap uit hoe je je wei veilig en diervriendelijk inricht.

Stap 1: Analyseer de wei en kies je uitgangspunt

Voordat je materiaal gaat kopen, kijk je eerst goed naar je weiland. Waar bijten de paarden nu aan de bomen? Zijn het jonge appelbomen of een volwassen zomereik?

1. Loop de wei rond en markeer elke boom met een stipje verf op de grond. Tel hoeveel bomen je hebt.
2. Meet de omtrek van elke stam op borsthoogte (1,30 meter). Noteer dit in een simpel schriftje.
3. Check de bodem: liggen er veel stenen of wortels die uitsteken? Dit bepaalt hoe stevig je afzetting moet zijn.
4. Bepaal je budget: een simpele afrastering kost ongeveer €10 tot €15 per boom, inclusief palen en raster.

Hoeveel ruimte is er rondom elke stam? Je wilt een plan dat past bij jouw situatie en budget.

Veelgemaakte fout: je koopt materialen voordat je weet hoeveel bomen je echt moet beschermen. Dat levert verspilling op. Neem een uurtje de tijd om alles op te meten, dat bespaar je later dubbel en dwars terug.

Stap 2: Kies de juiste afrastering rond elke stam

De meest effectieve manier is een aparte omheining rond elke boom. Je paarden blijven op afstand, de boom blijft intact en het ziet er netjes uit.

Kies voor duurzaam materiaal dat jaren meegaat en goed te recyclen is. Veelgemaakte fout: te lage palen of te losse spanning. Een paard duwt makkelijk een schuine paal omver.

1. Gebruik ronde houten palen van 7 tot 8 centimeter dik en 1,20 meter hoog. Zet er vier per boom, op ongeveer 1,20 meter van de stam.
2. Span hoogwaardig schapengaas (bijvoorbeeld Gallagher PowerFlex Plus) tussen de palen. Hoogte: 1,00 meter. Maaswijdte: maximaal 15 centimeter onderin, zodat de paarden niet met hun hoeven blijven haken.
3. Plaats een extra horizontale draad op 50 centimeter hoogte voor stevigheid. Gebruik ijzerdraad van 2,5 millimeter dik.
4. Werk af met een poortdeurtje van 80 centimeter breed, zodat je makkelijk bij de boom kunt voor onderhoud.

Zet palen diep genoeg in de grond: minimaal 50 centimeter, liefst 60 centimeter bij zachte bodem.

Gebruik een boorpaal om gaten te boren, dat voorkomt dat je paal scheef gaat staan.

Stap 3: Bescherm de stam zelf met een boomspiegel

Een afrastering helpt, maar een directe bescherming van de stam is nog beter.

1. Meet de diameter van de stam op borsthoogte. Kies een boomspiegel die minimaal 30 centimeter groter is dan deze diameter.
2. Gebruik een kunststof boomspiegel van hoogwaardig polypropyleen, bijvoorbeeld van het merk TreeGuard. Dit materiaal is UV-bestendig en gaat 10 tot 15 jaar mee.
3. Zet de spiegel vast met drie tot vier grondpennen van 30 centimeter lang. Zorg dat de onderkant 10 centimeter boven de grond blijft, zodat regenwater wegloopt.
4. Controleer elk seizoen of de spiegel niet knelt. Bij groeiende bomen moet je de spiegel iedere twee jaar iets vergroten.

Een boomspiegel (ook wel stamscherm genoemd) zorgt ervoor dat de schors niet wordt aangebeten en dat de wortels niet worden uitgetrapt. Veelgemaakte fout: de boomspiegel te strak vastzetten. Dit beschadigt de bast en remt de groei. Je moet een vingerbreedte ruimte overlaten tussen de stam en de rand van de spiegel.

Stap 4: Verrijking van de wei om bijtgedrag te verminderen

Paarden bijten aan bomen omdat ze soms te weinig afleiding hebben of omdat ze ongewenste grassoorten in de wei niet lusten.

1. Zorg voor minimaal 0,5 hectare wei per paard, verdeeld over twee percelen voor weiderotatie.
2. Voeg extra structuur toe: zaai kruidenrijke mengsels zoals klaver, paardenbloem en luzerne. Zaaien in maart of september, ongeveer 20 kilogram per hectare.
3. Gebruik een ruwvoerhek met gegalvaniseerde spijlen, zodat paarden niet direct op de grond eten. Plaats deze op een verharde strook van 2 bij 3 meter.
4. Geef elke dag vers drinkwater in een automatische drinkbak, bijvoorbeeld van het merk Holm & Laue. Schone bakken voorkomen dat paarden uit verveling gaan kauwen op bomen.

Een gezonde wei met voldoende variatie, mede door de juiste sporenelementen in de bodem, vermindert de neiging om te knagen aan schors. Veelgemaakte fout: te weinig ruwvoer aanbieden. Een paard moet minimaal 1,5 tot 2 procent van zijn lichaamsgewicht aan droge stof per dag eten.

Bij een paard van 500 kilo is dat 7,5 tot 10 kilo hooi of gras. Zorg dat dit altijd beschikbaar is.

Stap 5: Onderhoud en monitoring op lange termijn

Een goede oplossing is pas compleet als je hem onderhoudt. Bomen groeien, afrasteringen slijten en paarden vinden nieuwe manieren om hun zin te krijgen. Blijf alert. Veelgemaakte fout: uitstel van onderhoud.

1. Controleer elke maand de afrastering op losse draden, scheve palen en beschadigde mazen. Repareer direct met een draadspanner en tie-wraps.
2. Inspecteer de boomspiegels ieder voorjaar en najaar. Verwijder bladeren en vuil dat zich onder de rand ophoopt.
3. Houd de wei in balans: wissel percelen elke 4 tot 6 weken om bodemuitputting te voorkomen. Gebruik een elektrische rasterbox van Gallagher voor tijdelijke afrasteringen.
4. Noteer in een logboek welke bomen extra aandacht nodig hebben. Zo bouw je kennis op en voorkom je herhaling.

Een losse draad wordt snel een gat, en een gat nodigt uit tot meer schade.

Plan een vaste onderhoudsdag in, bijvoorbeeld de eerste zondag van de maand.

Verificatie-checklist

• Elke boom heeft een eigen afrastering van minimaal 1,00 meter hoog en 1,20 meter van de stam.
• De afrastering is gespannen met hoogwaardig schapengaas en een extra horizontale draad.
• Elke stam is beschermd met een boomspiegel die 30 centimeter groter is dan de stamdiameter.
• De wei biedt voldoende ruimte (0,5 hectare per paard) en kruidenrijk gras.
• Er is dagelijks vers ruwvoer en schoon drinkwater beschikbaar.
• Er is een maandelijks onderhoudslogboek en een vaste reparatiedag ingepland.

Met deze stappen ben je klaar om je paarden en bomen gezond te houden. Je wei ziet er netjes uit, je paarden zijn tevreden en de bomen groeien rustig door. Het kost even tijd om op te zetten, maar door inzicht te krijgen in de kosten van het laten kalken van je paardenweide per hectare, levert het je jarenlang plezier en minder dierenartsbezoek op. Aan de slag!