Hoe kies je de juiste voeding voor een hengst in het dekseizoen?
Stel je even voor: je staat in de stal, de lente hangt in de lucht en je hengst is net terug van zijn eerste dekdagen. Hij heeft kilometers gemaakt, is druk bezig geweest en heeft een enorme energieboost nodig. Je wilt niet zomaar wat korrels in zijn emmer gooien. Je wilt het goed doen. Duurzaam, effectief, en met respect voor zijn lichaam. Want een topfokkerij begint bij een topvoeder. Dit is de handleiding die je nodig hebt om jouw hengst door het dekseizoen te loodsen, zonder energie- of mineralentekorten.Stap 1: De Basischeck – Wat heeft hij nu echt nodig?
Voordat je überhaupt naar een zak voer kijkt, moet je weten waar je starting point ligt. Je hengst is geen machine, en zeker in het dekseizoen verandert zijn lichaam constant. Je begint met een visuele en fysieke inspectie. Pak je meetlint en de weegschaal erbij.- Check het gewicht en de conditie: Weeg je hengst (of meet de omvang van zijn buik en borst). Een gemiddelde dekhengst verliest snel 30-50 kg lichaamsgewicht per week als hij druk bezig is. Je doel: houd hem op een conditiescore van 3 (op een schaal van 1 tot 5). Voel ribben? Dan mag er best een laagje vet bij. Zijn ribben niet voelbaar? Dan moet je juist oppassen dat hij niet te dik wordt.
- Analyseer het ruwvoer: Neem een monster van je hooi of kuil. Hoeveel ruwvoer eet hij? Hij heeft minimaal 1,5% van zijn lichaamsgewicht nodig. Bij een 800 kg hengst is dat 12 kg hooi per dag. Is het hooi mager (minder dan 8% eiwit)? Dan kun je met alleen hooi nooit aan zijn energiebehoefte voldoen.
- Bepaal de werklast: Is het dekseizoen net begonnen (1-2 merries per week) of zit hij op het hoogtepunt (10+ merries)? Een hengst die 3x per dag dekt, heeft soms wel 20% meer energie nodig dan een hengst die alleen maar staat te wachten.
- Materialen: Wat heb je nodig? Een goede weegschaal (of meetlint), een emmer, een maatbeker (bijvoorbeeld een 1-liter maatbeker of een maatbeker van 2 liter voor grotere hoeveelheden), en een schep die je precies de juiste hoeveelheid kunt afmeten.
Veelgemaakte fout: Vertrouwen op het oog. "Hij ziet er wel goed uit" is geen meetbare indicatie. Zonder weging of meting loop je constant achter de feiten aan.
Stap 2: Kies je Voer – Het juiste product voor de prestatie
Nu je weet wat je hengst nodig heeft, ga je winkelen. In de duurzame veehouderij kijken we niet alleen naar prijs, maar naar opneembaarheid en herkomst. We willen geen overbodige vulstoffen. Je hebt drie hoofdkeuzes voor je dekhengst.Concentraten vs. Muesli vs. Brok
Voor een dekhengst die topprestaties moet leveren, is een geëxtrudeerde brok vaak de beste keuze. Waarom? Het zetmeel wordt beter verteerd, wat de suikerpiek in het bloed beperkt.
- De Eiwit-energie mix: Kies voor een product met minimaal 14% ruw eiwit en voldoende olie/energie (minimaal 12 MJ DE). Merken als Pavo (Pavo Performance) of Equerry (Equerry Hengsten Voer) hebben specifieke mengelingen. Voor de duurzame professional: kies voor merken die werken met niet-GMO granen en lokale ingrediënten. Dit verlaagt de CO2-voetafdruk.
- Mineralen zijn key: Zink, selenium en koper zijn cruciaal voor sperma-kwaliteit. Zorg dat je voer gechelateerde mineralen bevat. Die worden veel beter opgenomen dan synthetische varianten. Reken op ongeveer 100-150 gram krachtvoer per 100 kg lichaamsgewicht, afhankelijk van de intensiteit.
- Timing van de aankoop: Koop je voer lokaal of via een coöperatie om transportkilometers te besparen. Let op de houdbaarheidsdatum. Een open zak moet binnen 6 weken op zijn om schimmelvorming (mycotoxines) te voorkomen.
Dit voorkomt "up and down" energie. Naast de voeding is het voor de fokkerij essentieel om te weten wat het laten keuren van een hengst kost. Prijsindicatie: Duurzaam krachtvoer van hoge kwaliteit ligt tussen de €0,85 en €1,20 per kilo.
Goedkope brokken zitten rond de €0,50, maar bevatten vaak veel vulstof en minder opneembaar eiwit.
Stap 3: Het Dagelijkse Schema – Voeren op momenten
Een hengst kan niet in één keer 10 kg voer opnemen en dan presteren. Zijn spijsvertering werkt het beste als je de porties spreidt. Dit voorkomt maagzweren en zorgt voor een stabiele energiehuishouding.- Ochtendroutine (07:00): Start de dag met ruwvoer. Geef hem direct bij het opstallen 4-5 kg hooi of gras. Dit vult de maag en voorkomt maagzuur. Daarna geef je de helft van het krachtvoer (bijvoorbeeld 1 kg brok).
- Vóór het dekken (11:00/14:00): Geef nooit een volle maag krachtvoer vlak voor het dekken. Dit belemmert de ademhaling en energiebalans. Geef maximaal 0,5 kg licht verteerbare energie (bijv. een energieboost van Pavo SpeediBeet of een handje zemelen) en veel water.
- Na het dekken (Rustuur): Geef hem een uur na de laatste dekking rust en weer ruwvoer. Daarna mag de rest van het krachtvoer erin. Verdeel de totale dagportie krachtvoer over minimaal 3 tot 4 maaltijden.
- Avond (20:00): De grootste portie ruwvoer voor de nacht. Een hengst die 's nachts kan kauwen, is minder gestrest. Zorg voor vers water (minimaal 30 liter per dag).
Veelgemaakte fout: De hele dag porties geven zonder structuur. Een hengst die continu brokken krijgt, maar te weinig structuur (hooi), gaat kwijlen, wordt onrustig en kan koliek krijgen. Dit is extra kritiek wanneer je werkt aan de voorbereiding op een keuring.
Stap 4: Bijsturen op Resultaat – De evaluatie
Je bent nu een week of twee verder. Je hengst heeft zijn ritme te pakken. Nu is het zaak om scherp te blijven. Je voeding is geen statisch gegeven; het is een levend plan.- Controleer de mest: Dit klinkt vies, maar het is je graadmeter. De mest moet een hoopje zijn, niet spetteren (te veel vocht/koolhydraten) en niet te droog zijn (te weinig vocht/te veel stro). Zit er onverteerde korrel in? Dan draai je de hoeveelheid terug of maalt de brok fijner.
- Check de waterinname: Meet hoeveel emmers hij leegdrinkt. Bij veel sperma-afgifte en hitte kan de waterbehoefte oplopen naar 50 liter per dag. Te weinig drinken leidt tot uitdroging en slechte spermaconcentratie.
- Monitor het gewicht: Weeg hem elke week op hetzelfde tijdstip. Is hij meer dan 3% van zijn lichaamsgewicht kwijt? Verhoog de energie met 10% (bijv. van 2 kg naar 2,2 kg). Is hij aangekomen zonder extra werk? Verlaag de energie met 10%.
- Suppletie voor sperma: Als de kwaliteit tegenvalt, voeg dan vitamine E en selenium toe (vaak al in goede krachtvoer verwerkt, maar extra bij te geven bij hoge druk). Een product als EquiPure of Pavo Spermavit kan helpen de rijping van de spermatozoïden te ondersteunen (let op: dit werkt met een vertraging van 3-4 weken).
- Rust is voer: Zorg dat hij minimaal 6 uur per dag ongestoord in de wei of een grote stapstal kan bewegen. Beweging stimuleert de spijsvertering en mentale rust.
Veelgemaakte fout: Te snel wisselen van voer. Bepaal zorgvuldig het juiste rantsoen en geef een nieuw dieet ten minste 2 weken de tijd om aan te slaan voordat je conclusies trekt.
Verificatie-Checklist
Gebruik deze checklist om je voerplan te valideren. Als je op alle punten "Ja" kunt antwoorden, zit je goed.
- Gewicht: Is het gewicht stabiel of is de verlieskuil gestopt?
- Hoofd: Is de hengst alert en scherp, maar niet nerveus of hyper?
- Mest: Is de mest vormvast en gemakkelijk op te rapen?
- Vacht: Glanzende vacht en sterke hoeven (geen broze hoeven door biotine-tekort)?
- Water: Drinkt hij minimaal 30-40 liter per dag?
- Porties: Zijn de krachtvoerporties verspreid over minimaal 3 momenten?
- Structuur: Krijgt hij voldoende ruwvoer (minimaal 1.5% van lichaamsgewicht)?