Hoe herken je een zadel dat te lang is voor de rug van je paard?

Een verkeerd zadel is de stille saboteur van je paard. Het zorgt voor ongemerkte pijn, verzet tijdens het opzadelen en op de lange termijn voor blessures die je liever voorkomt. Je paard kan je niet vertellen dat het zadel een centimeter te ver naar achteren ligt, maar zijn lichaam geeft wel degelijk signalen.

Herken je die op tijd, dan bespaar je je paard een hoop leed en jezelf een hoop frustratie en dierenartskosten.

In de wereld van duurzame veehouderij draait het om dierenwelzijn als basis voor prestatie. Een goed passend zadel is daarbij het startpunt.

Wat je nodig hebt: materialen en een kritische blik

Voor deze check heb je niet veel nodig, maar wel de juiste dingen.

• Een zadel dat je vermoedt dat het te lang is;
• Je paard, schoon en zonder andere begeleiding;
• Een meetlint (liefst een flexibel kleermeterslint);
• Een ongebruikt, schoon stuk wit papier of een oude, lichte poetsdoek;
• Een stukje krijt of een wascootje.

Zorg dat je bij de hand hebt: Belangrijk is dat je paard ontspannen staat. Plan de check vlak voor een poetsbeurt of voeding, wanneer je paard rustig is.

Haal alle spullen klaar en leg ze binnen handbereik, zodat je niet halverwege hoeft te zoeken. Dit voorkomt dat het paard onnodig lang staat te wachten en onrustig wordt.

Stap 1: De visuele inspectie van de singelstoten

De makkelijkste en eerste visuele check doen we bij de singelstoten. Dit zijn de metalen of kunststoffen ringen waar de singels doorheen gaan.

1. Zet je paard recht en rustig neer. Loop van voren naar achteren langs je paard en kijk naar de positie van de voorste singelstoot.
2. De voorste singelstoot zou idealiter ongeveer 5 tot 8 centimeter (2-3 handbreedtes) achter de elleboog van je paard moeten zitten.
3. Is dit meer dan 10 centimeter? Grote kans dat je zadel te lang is. De achterste singelstoot mag nooit verder naar achteren staan dan de diepste punt van de buik.
4. Gebruik je meetlint en noteer de afstand van de elleboog tot aan de voorste singelstoot. Houd deze waarde bij de hand voor later.

Bij een te lang zadel zijn deze stoten vaak de eerste die de aandacht trekken.

Veelgemaakte fout: Mensen verwarren de elleboog soms met de schouder. De elleboog zit lager en is goed voelbaar als je de voorpoot licht buigt. De schouder beweegt mee met de voorpoot, de elleboog zit vast.

Zit de singelstot te ver naar voren, dan drukt het zadel op de spieren achter de schouder, wat beweging beperkt. Tijdsindicatie: 2 minuten.

Stap 2: De 'vinger-test' achter de schouder

Dit is de meest betrouwbare hands-on methode om de zadelpositie te bepalen.

1. Sta links naast je paard. Leg je hand plat op de schoft, net achter het zadel.
2. Schuif je hand nu soepel naar achteren, over de rug, onder het zadel. Blijf druk uitoefenen met je vingertoppen.
3. Voel je weerstand of een harde rand? Dat is het einde van de zadelboom. Dit punt mag nooit verder naar achteren zitten dan de laatste rib van je paard.
4. Gebruik je andere hand om de laatste rib te vinden. Dit voelt als een duidelijk verhoogde rand net voor de zachte flank. De zadelboom moet voor dit punt stoppen.
5. Is de zadelboom te ver naar achteren? Dan drukt deze op de zachte weefsels en organen achter de ribbenkast, wat ernstige schade kan opleveren.

Je voelt letterlijk waar het zadel rust en of dit ruimte genoeg geeft. Specifieke maatvoering: De zadelboom mag maximaal uitkomen op de 18e rib. Bij de meeste paarden betekent dit dat de zadelboom ongeveer 5 tot 8 cm na de schouderbladpunt eindigt. Zit je hieroverheen, dan is het zadel te lang.

Voel je een holte of een 'drukpunt' vlak na de schouder? Dan kan het ook te kort zijn, maar bij een slecht passend zadel voel je vaak een 'opstootje' van de boomrand verderop.

Veelgemaakte fout: Niet ver genoeg doorgaan. De zadelboom loopt vaak verder door dan je op het eerste gezicht ziet.

Je moet echt tot het allerlaatste punt van de boom voelen. Een zadel kan er van bovenaf prima uitzien, maar van onderen te lang zijn. Tijdsindicatie: 3 minuten.

Stap 3: De drukverdeling met krijt testen

Deze stap geeft je een visueel bewijs. We gaan kijken waar het zadel écht druk geeft na een korte rit.

1. Teken met krijt of een wascootje een lijn over de volledige lengte van de paardenrug, precies waar de zadelboom loopt (midden op de rug). Je mag ook een paar verticale lijntjes zetten.
2. Leg het zadel erop en maak de singels vast. Je hoeft nu nog niet te rijden; het gewicht van het zadel is voldoende.
3. Laat je paard 5 minuten stappen. Doe dit op een harde ondergrond, niet in de wei.
4. Haal het zadel eraf. Nu moet je de krijtstrepen opzoeken. Zitten deze geheel onder het zadel? Dan is de contactvlak goed.
5. Belangrijker: is het krijt aan de achterkant van de zadelboom (dus achter de ribben) volledig uitgewreven? Dan drukt het zadel te ver naar achteren. Je ziet dan een duidelijke afdruk van de zadelranden verderop.

Specifieke maatvoering: De afdruk van de zadelboom moet perfect in het midden van de rug liggen en eindigen vóór de laatste rib. Als je de afdruk van de zadelranden ziet verdwijnen in de zachte weefsels achter de ribbenkast, is het zadel te lang. De maximale lengte van de boom (de zogenaamde 'boomlengte') mag voor een gemiddeld rijpaard (maat 1.65m) niet langer zijn dan ongeveer 55 cm, maar dit is sterk afhankelijk van het model en het paard.

Veelgemaakte fout: Te veel gewicht gebruiken (door te strak te singelen) waardoor de afdrukken vertekend raken.

Singel comfortabel aan, niet extreem strak. Tijdsindicatie: 5 tot 7 minuten.

Stap 4: De flexibiliteit check in de boog

Deze stap controleert of het zadel de beweging van de achterhand belemmert. Een te lang zadel beperkt de paslengte.

1. Laat iemand je paard een meter voor je weg stappen. Kijk van opzij naar de achterhand.
2. Let specifiek op de hoeveelheid ruimte tussen de zadelstaart (achterkant zadel) en de staartwortel.
3. Bij een correct zadel zie je bij het opheffen van de achterpoot een vouw ontstaan in de huid net achter het zadel. Er moet minimaal 5 cm ruimte zijn tussen het einde van het zadel en de staartwortel.
4. Als je paard de achterpoot optrekt, mag de zadelstaart nooit de beweging belemmeren of tegen de staartwortel aankomen.

Specifieke maatvoering: De staartstoot (de boog aan de achterkant van het zadel) moet vrij blijven. De afstand van het diepste punt van de zadelboom tot aan de staartwortel moet minimaal 10 cm zijn. Is dit minder, dan belemmert het zadel de natuurlijke beweging van het paard.

Dit zorgt voor een geforceerde manier van bewegen en kan leiden tot rugblessures.

Veelgemaakte fout: De staart van het paard als maatstaf gebruiken. De staartwortel zit vast, de staart beweegt. Kijk naar het punt waar de staart de rug verlaat, dat is je referentiepunt. Tijdsindicatie: 3 minuten.

Stap 5: De werkelijke boomlengte meten

Dit is de definitieve check. We meten de harde kern van het zadel.

1. Draai het zadel om. Zoek de naden aan de onderkant. De zadelboom loopt vanaf de singelstoten naar voren en naar achteren.
2. Gebruik je meetlint om de afstand te meten van de voorkant van de boom (waar de singelstoot vastzit) tot het allerachterste punt van de boom.
3. Vergelijk dit met de maat van je paard. De 'ideale' boomlengte is afhankelijk van de bouw, maar een globale richtlijn: voor een paard met een ruglengte van 1.20 meter (van schoft tot staartwortel) mag de boom niet langer zijn dan 50-52 cm.
4. Meet ook de afstand tussen de twee voorste punten van de boom (de voorste breedte). Deze moet overeenkomen met de breedte van de schoft.

Als je een zadel van een bekend merk hebt (bijvoorbeeld Stübben, Passier of een duurzaam custom model), kun je de boomlengte vaak opzoeken, maar meten is betrouwbaarder. Specifieke maatvoering: Als je paard een ruglengte heeft van 1.15 meter en je boom meet 55 cm, is het zadel simpelweg te lang.

De boom moet smaller worden naarmate je paard smaller is. Een te lange boom zorgt voor druk op de wervelkolom en de lange rugspieren. Veelgemaakte fout: De zachte vulling van de zadeldekjes meetellen. Je moet de harde kern (de boom) voelen en meten.

Druk eventueel zachtjes door de vulling heen om de randen van de boom te vinden.

Tijdsindicatie: 2 minuten.

Verificatie-checklist: Is het zadel te lang?

Als je alle stappen hebt doorlopen, kun je een definitieve beslissing nemen. Beantwoord de volgende vragen met ja of nee.

Als je meer dan twee keer 'ja' hebt, is het zadel waarschijnlijk te lang en moet je naar een oplossing zoeken (andere boomlengte, ander zadel of een passend advies). Is het antwoord op een of meerdere van deze vragen bevestigend? Dan is het tijd om actie te ondernemen.

• Vraag 1: Zit de voorste singelstot meer dan 10 cm achter de elleboog? (Ja/Nee)
• Vraag 2: Eindigt de zadelboom verder naar achteren dan de laatste rib? (Ja/Nee)
• Vraag 3: Zie je drukafdrukken van de zadelranden ver achter de ribbenkast? (Ja/Nee)
• Vraag 4: Is er minder dan 5 cm ruimte tussen de zadelstaart en de staartwortel? (Ja/Nee)
• Vraag 5: Belemmert de zadelstaart de achterhand bij het stappen? (Ja/Nee)

Een te lang zadel is een directe bedreiging voor de gezondheid van je paard; overweeg in dat geval ook de voordelen van een lamswollen zadelonderlegger voor gevoelige paarden.

In de praktijk zie je vaak dat ruiters een zadel kiezen dat te groot is om 'ruimte' te hebben, maar die ruimte ontstaat vaak door verkeerde drukpunten. Controleer ook of je zadel niet te smal is; kies voor maatwerk en deskundig advies. Je paard verdient het.