De rol van sporenelementen in de bodem voor de gezondheid van het paard

Je paard fit en vitaal houden begint niet in de stal, maar diep onder de hoef. De bodem van je weiland is een levend systeem dat bepaalt wat je paard binnenkrijgt.

Sporenelementen zijn de kleine bouwstenen die grootse prestaties leveren voor de spijsvertering en weerstand.

Veel paardenhouders focussen op krachtvoer en supplementen, maar vergeten dat gras de basis is. Zonder gezonde bodem geen gezond gras. En zonder gezond gras geen gezond paard.

Wat zijn sporenelementen eigenlijk?

Sporenelementen zijn mineralen die je paard maar in hele kleine hoeveelheden nodig heeft, maar wel onmisbaar zijn. Denk aan koper, zink, selenium, mangaan en jodium.

Ze werken als een soort sleutels die processen in het lichaam activeren.

Je paard haalt deze elementen uit gras. Het gras haalt ze op zijn beurt uit de bodem. Als de bodem leeg is, is het gras leeg.

En dan wordt je paard ook leeg, zonder dat je het direct ziet. Een tekort aan sporenelementen uit zich vaak pas na maanden of jaren. Denk aan doffe vacht, langzame hoefgroei of een verlaagde weerstand. Voorkomen is hier echt beter dan genezen.

Waarom de bodem bepalend is voor je paard

De bodem is de leverancier van al het goede in je gras. Zandgrond, kleigrond of veengrond: elke bodemtype heeft een eigen mineralenprofiel.

Een professionele bodemtest vertelt je precies wat er mist. Sporenelementen zitten opgeslagen in de bodemmineralen.

Ze komen langzaam vrij via wortels en micro-organismen. Een rijk bodemleven zorgt voor een stabiele aanvoer naar het gras. Als de bodem uitgeput raakt door intensief beweiden of chemische bemesting, verdwijnt de opnamecapaciteit.

Je gras groeit nog wel, maar de voedingswaarde daalt. Je paard eet volume, maar krijgt minder binnen. Soms zie je dat paarden ongewenste grassoorten zoals bosjesgras laten staan.

Een gezonde bodem is een investering. Je bespaart op dure supplementen omdat je paard van nature alles uit het gras haalt. Duurzame veehouderij begint letterlijk onder je voeten.

De kern: welke elementen doen wat?

Elk sporenelement heeft een specifieke rol in het lichaam van je paard.

• Koper: Belangrijk voor de aanmaak van bindweefsel en de vorming van rode bloedcellen. Koper zit vast aan organisch materiaal in de bodem. Een tekort geeft vaak stugge vacht en trage wondgenezing.
• Zink: Essentieel voor een goede hoefgezondheid en huidweerstand. Zink wordt in de bodem snel gebonden aan kleimineralen. Een tekort zie je bij paarden met brokkelige hoeven of eczeem.
• Selenium: Werkt als antioxidant en beschermt cellen. Selenium zit van nature weinig in Nederlandse bodems. Een lage seleniumspiegel in gras komt veel voor, vooral op zandgrond.
• Mangaan: Nodig voor kraakbeen en botvorming. Mangaan is afhankelijk van de zuurgraad (pH) van de bodem. Te zuur gras bevat te weinig mangaan.
• Jodium: Belangrijk voor de schildklier en stofwisseling. Jodium komt voor in zeeklei, maar is schaars op zandgrond.

Hieronder de belangrijkste op een rij, met een link naar de bodem. De verhouding tussen deze elementen is net zo belangrijk als de hoeveelheid.

Hoe meet je de bodemstatus?

Te veel koper remt de opname van zink. Een gebalanceerde bodem zorgt voor gebalanceerd gras. Een professionele bodemtest is de start. Verzamel grasmonsters op verschillende plekken in de wei.

Doe dit in het groeiseizoen, wanneer het gras actief is. Wil je tussentijds zelf de zuurgraad monitoren? Gebruik een bodem-pH teststrip voor je grasland. Stuur de monsters naar een gespecialiseerd lab, bijvoorbeeld Eurofins Agro of een regionale bodemkundige dienst.

Een uitgebreide bodemtest kost tussen de €75 en €150, afhankelijk van het aantal parameters. Je krijgt een rapport met waarden voor zuurgraad (pH), organische stof en mineralen. Laat je adviseren door een bemestingspecialist die paardenweides kent.

Vergeet niet om ook grasmonsters te laten analyseren op sporenelementen. Dit kost ongeveer €40 tot €60 per monster. Zo weet je wat je paard daadwerkelijk binnenkrijgt.

Praktische aanpak: verbeter je bodem en gras

Je hoeft niet alles in één keer te doen. Kies voor een stap-voor-stap aanpak die past bij jouw bedrijf en bodemtype.

1. Bodemtest uitvoeren: Doe dit minimaal eens in de drie jaar. Bij intensief beheer of problemen jaarlijks.
2. Kalk bijsturen: Bij een lage pH (te zuur) kies je voor kalk met magnesium of calcium. Kosten: €15 tot €25 per 100 kg. Laat je adviseren over de dosering.
3. Organische meststof: Gebruik compost of organische mest met sporenelementen. Kies voor producten van gespecialiseerde leveranciers zoals AVEBE of lokale composteerders. Kosten: €20 tot €40 per m³.
4. Graslandinzaai: Kies rassen die goed omgaan met jouw bodemtype. Vraag advies bij zadenleveranciers zoals Barenbrug of DSV Zaden. Kosten: €80 tot €120 per hectare.
5. Rotatie en rust: Wissel percelen af en geef gras de tijd om te herstellen. Dit versterkt het bodemleven en de mineralenopname.

Voor specifieke tekorten kun je kiezen voor bodemtoevoegingen. Bijvoorbeeld een zink- of kopermineraal in korrelvorm, verspreid over de wei.

Supplementen als aanvulling

Kosten: €1 tot €3 per kg, afhankelijk van het product. Overleg met een veearts of voedingsdeskundige voordat je start. Soms is de bodem zo uitgeput dat je paard extra ondersteuning nodig heeft. Kies voor kwalitatieve supplementen die aansluiten bij de behoefte van je paard.

Merkproducten zoals Pavo, Cavalor of HorseLine bieden gespecialiseerde sporenelementenmengsels. Prijzen liggen tussen €20 en €50 per kg, afhankelijk van de samenstelling.

Gebruik ze altijd in overleg en meten. Let op: supplementen zijn een aanvulling, geen vervanging van een gezonde bodem. De basis blijft het gras uit je wei.

Praktische tips voor elke paardenhouder

Wil je direct aan de slag? Deze tips helpen je op weg zonder dat je meteen een heel laboratorium nodig hebt.

• Loop je wei in: Kijk naar de grasgroei en structuur. Dichtgetrapte plekken of mos geven een slechte bodemstructuur aan.
• Voer je paard variatie: Wissel percelen af en biedt afwisselend hooi of stro van verschillende herkomst.
• Test regelmatig: Houd een logboek bij van bodemtests, bemesting en grasmonsters. Zo zie je trends.
• Samenwerken: Praat met collega-paardenhouders, bodemdeskundigen en veeartsen. Deel kennis en ervaring.
• Investeer in bodemleven: Gebruik compost en vermijd chemische onkruidbestrijding. Een levende bodem is een veerkrachtige bodem.

Een gezonde bodem levert gezond gras, en dat levert een gezond paard op. Je bespaart op supplementen, verbetert de weerstand en verhoogt de prestaties. Het begint met een simpele stap: voorkom dat paarden aan bomen vreten en kijk eens goed naar de grond onder je voeten.