Beste grassoorten voor paarden met een gevoelige stofwisseling

Een paard met een gevoelige stofwisseling is een uitdaging. Je ziet het niet altijd direct, maar het uit zich in wisselende ontlasting, een wisselend humeur of een hoefkatrol die ineens opspelt.

Voeding is hier de basis. En voeding begint bij gras.

De meeste paarden staan 24/7 op de wei, dus de kwaliteit en samenstelling van dat gras bepalen voor een groot deel hun gezondheid. Je kunt wel supplementen geven, maar als de basis niet klopt, bouw je op drijfzand. Dit artikel helpt je de juiste grassoorten te kiezen, zodat je paard weer rust in zijn lijf krijgt.

Waarom gras de boosdoener kan zijn

Veel gangbare weidemengsels zijn gefokt voor maximale groei en opbrengst. Dat betekent: veel stikstof, snelle groei en dus veel suiker en eiwit.

Voor een sportpaard of een paard dat hard moet werken is dat prima, maar voor een paard met een gevoelige stofwisseling is het een regelrechte ramp. Te veel suiker leidt tot een ontregelde darmflora, wat weer van invloed is op de algehele gezondheid, de hoefkatrol (EMS) en de luchtwegen. Een gevoelige stofwisseling betekent niet meteen dat je paard suikerziekte heeft, maar het is wel een waarschuwing.

Je wilt gras dat stabiel is, niet te snel groeit en niet te rijk is aan fructaan. De kunst is om gras te vinden dat voldoende structuur en voedingsstoffen levert, zonder de pieken in suiker en eiwit.

Selectiecriteria: waar je op moet letten

Bij het uitzoeken van een nieuw weidemengsel of het bijzaaien van je wei, kijk je naar een paar concrete dingen. Laat je niet verleiden door mengsels die 'super snel groeien' of 'extreem hoog in eiwit' zijn.

Die zijn voor jouw paard niet geschikt. Zoek de balans op.

• Fructaangehalte: Dit is de belangrijkste. Kies voor grassen die van nature laag zijn in fructaan. Vooral in het voorjaar en de herfst (koude nachten, zonnige dagen) loopt het fructaan op. Bepaalde grassoorten slaan dit minder op.
• Structuur: Langer gras (dus later gemaaid) bevat meer celwand en minder suiker. Een snede van 6-8 cm is beter dan een snede van 4 cm. De grassoort moet stengelrijk zijn, niet alleen bladrijk.
• Soort gras: Engels raaigras is berucht om zijn hoge fructaangehalte. Kies liever voor zwenkelgrassen of bepaalde rassen van veldbeemdgras die specifiek zijn gefokt voor lagere suikergehalten.
• Mineralenbalans: Een gevoelige stofwisseling heeft vaak behoefte aan een goede balans in mineralen, vooral magnesium en koper. Kijk of het mengsel verrijkt is of dat je de bodem en het gras hierop moet testen.

De juiste grassoorten op een rij

Er zijn specifieke mengsels en rassen op de markt die ontwikkeld zijn voor paarden met gevoelige spijsvertering of stofwisselingsproblemen.

1. Paddock Paarden Mengsel (lage suiker varianten)

We bespreken hier een aantal opties die in de praktijk goed werken. Prijzen zijn indicatief per kilo zaad, exclusief BTW en eventuele mengkosten. Dit is een verzamelnaam voor mengsels die vaak bestaan uit zwenkelgras, veldbeemd en soms een beetje langdurig raaigras. Merken als Agrifirm of een gespecialiseerde kwekerij hebben hier speciale versies van.

Ze zijn erop gericht om lang groen te blijven en minder snel te verhouten. Een goed voorbeeld is een mengsel met vooral Rood Zwenkelgras.

• Veel structuur, waardoor de spijsvertering gestimuleerd wordt.
• Blijft langer op een acceptabel suikerniveau.
• Door de trage groei minder onderhoud (minder maaien).

Voordelen: Nadelen:

• Is in het voorjaar soms wat minder mals (paard moet er aan wennen).
• De opbrengst per hectare is lager dan bij intensieve mengsels.

Prijsindicatie: €15 - €22 per kg. Rood Zwenkelgras is een sterke, vaste grassoort die van nature weinig fructaan opslaat. Het is een echte 'lage input' gras.

2. Specifiek Rood Zwenkelgras (Festuca rubra)

Je ziet het steeds vaker terug in mengsels voor paarden met hoefkatrolproblemen of EMS. Het wortelt diep en is droogtebestendig, wat het ook duurzamer maakt.

Voordelen: Nadelen: Prijsindicatie: €18 - €25 per kg (vaak als zuiver ras of in mengsel).

• Extreem laag suikergehalte in het groeiseizoen.
• Zeewind- en zoutbestendig (handig bij kustgebieden).
• Heeft een fijne, smakelijke structuur.

Veldbeemdgras is een klassieker, maar niet alle rassen zijn hetzelfde. De 'gewone' veldbeemd kan in het voorjaar aardig wat suiker bevatten.

• Kan in zeer vruchtbare grond (veel stikstof) toch wat sneller groeien.
• Is gevoelig voor aantasting door sprinkhanen.

Er zijn echter rassen geselecteerd die langzamer groeien en minder eiwit hebben. Dit gras vormt een dichte zode en is zeer slijtvast.

3. Veldbeemdgras (Poa pratensis) - Specifieke rassen

Voordelen: Nadelen:

Prijsindicatie: €12 - €18 per kg. Hoewel dit technisch gezien geen 'gras' is, is het een aanvulling die steeds vaker wordt gebruikt in de paardenwei. Bij het bepalen van de juiste basis voor je weide is het verschil tussen Engels raaigras en Timothee voor paarden essentieel. Mengsels met paardenbloem, klaver en soms tijm worden toegevoegd aan grasland voor paarden met een gevoelige stofwisseling. Ze zorgen voor diversiteit en ondersteunen de spijsvertering.

• Geworteld gras dat goed is voor de bodem en de hoeven.
• Door het dichte wortelstelsel minder onkruid.
• Goede mineralenopname uit de bodem.

Voordelen: Nadelen: Prijsindicatie: €25 - €40 per kg (vaak biologisch en specifiek samengesteld).

• Kan in het voorjaar (bij vorst en zon) toch fructaan opslaan, afhankelijk van het ras.
• Heeft een goede bodemvruchtbaarheid nodig om tot zijn recht te komen.

4. Tijm en Kruidenmengsels (Biologisch)

• Ondersteunt de natuurlijke weerstand.
• Klaver zorgt voor stikstofbinding, waardoor het gras gezonder blijft.
• Zeer smakelijk en stimuleert de eetlust.

• Is vaak duurder en moet apart bijgezaaid worden.
• Kan te sterk overnemen als het grasland te slecht is.

Vergelijking: welke kies je?

Om het makkelijk te maken, zetten we de opties even naast elkaar. Het gaat hier om de focus.

Wil je een stabiele wei voor de langere termijn of los je een acuut probleem op? Conclusie: Als je paard echt gevoelig is (EMS of hoefkatrol), ga voor Rood Zwenkelgras of een specifiek Paddock-mengsel met zwenkel als basis. Wil je een sterke wei waar ook wat meer op gelopen mag worden, kies dan voor een selectie van Veldbeemdgras. Voor meer verdieping over dit onderwerp, bekijk onze optimale strategieën voor graslandbeheer. De kruiden zijn een mooie extra, maar geen vervanging van het hoofdgras.

Aanbeveling per budget en gebruik

Het is verleidelijk om voor de goedkoopste optie te gaan, maar met gras zaai je voor jaren.

Een verkeerd mengsel kan je meer geld kosten aan supplementen en dierenartsbezoek. De budgetvriendelijke keuze (tot €15 per kg):
Kies hier voor een standaard Paddock Paarden Mengsel, maar let op dat de basis veldbeemd is en geen Engels raaigras. Dit is een prima basis voor paarden die redelijk gezond zijn en wat extra structuur kunnen gebruiken.

Zaai dit bij in bestaand grasland om de kwaliteit iets omhoog te brengen. De beste prijs-kwaliteit (€15 - €25 per kg):
Dit is de sweet spot.

Ga voor een mengsel met minimaal 40-50% Rood Zwenkelgras. Dit geeft je de garantie dat het suikergehalte laag blijft, ook in het voorjaar.

Dit is de investering waard voor bijna elk paard dat gevoelig is. Je bespaart op de lange termijn op krachtvoer omdat het gras beter verteert. De professionele topkeuze (€25+ per kg):
Als je paard zeer gevoelig is of op het scherpst van de snede loopt (topsport op laag niveau of ernstige EMS), kies dan voor een biologisch kruidenmengsel in combinatie met Rood Zwenkel. Biologisch graszaad is vaak afkomstig van oudere rassen die minder zijn gefokt op opbrengst en meer op robuustheid. Dit geeft de meeste rust in de stofwisseling.

Waar je dit het best kunt kopen

Je kunt niet zomaar overal graszaad kopen. De grote landbouwcoöperaties (zoals Agrifirm, ForFarmers of Aki) hebben vaak speciale paardenlijnen. Vraag expliciet naar de 'lage suiker' of 'paardenwei' mengsels.

Zij mengen op maat, maar let op dat ze niet stiekem een basisproduct voor melkkoeien gebruiken.

Voor de specifiekere rassen zoals Rood Zwenkel of biologische kruidenmengsels is een gespecialiseerde tuin- en parkleverancier of een biologische groothandel vaak beter. Kwekerijen die zich richten op natuurlijk beheer hebben vaak de beste rassen in huis.

Ook online zijn er specialisten te vinden, maar controleer altijd of het zaad 'NAK' gekeurd is (Nederlandse Algemene Kwaliteitskeuring). Dit garandeert de kiemkracht en zuiverheid. Vergeet niet dat je graszaad vaak in zakken van 5 of 10 kg koopt.

Voor een hectare (10.000 m2), wat vaak de basis vormt als je kijkt naar hoeveel hectare je nodig hebt per paard, heb je ongeveer 25 tot 30 kg zaad nodig, afhankelijk van de soort en de manier van inzaaien.

Koop je graszaad bij voorkeur in het najaar (september/oktober) of het vroege voorjaar (maart) voor de beste prijs en versheid.